در سالهایی که بخش بزرگی از سریالهای نمایش خانگی یا بر محور جنایت و معما میچرخیدند یا به ملودرامهای خانوادگی تکیه داشتند، «آکتور» از همان قسمتهای نخست نشان داد قصد دارد مسیر متفاوتی را انتخاب کند. سریالی که نه یک درام اجتماعی معمولی است، نه یک کمدی کلاسیک و نه یک تریلر جنایی مرسوم. نیما جاویدی در این اثر جهانی خلق کرده که در آن بازیگری فقط یک حرفه نیست، بلکه راهی برای زندگی کردن، زنده ماندن و حتی فرار از واقعیت است.
داستان با دو شخصیت به نامهای علی و مرتضی آغاز میشود؛ دو بازیگر مستعد تئاتر که شرایط زندگی آنها را به حاشیه رانده است. این دو برای گذران زندگی، استعداد بازیگری خود را در موقعیتهایی به کار میگیرند که کمتر کسی انتظارش را دارد. آنها نقشهای مختلفی را در زندگی واقعی اجرا میکنند و به مرور وارد ماجراهایی میشوند که هر بار پیچیدهتر و غیرقابل پیشبینیتر از قبل است. یکی از جذابترین ویژگیهای «آکتور» همین ایده مرکزی آن است. بسیاری از آثار درباره بازیگران ساخته شدهاند، اما کمتر اثری توانسته مفهوم بازیگری را تا این اندازه به بطن روایت وارد کند. در جهان سریال، شخصیتها فقط روی صحنه یا مقابل دوربین نقش بازی نمیکنند؛ آنها در خیابان، خانه، محل کار و حتی روابط شخصیشان نیز مدام میان هویت واقعی و هویت نمایشی در رفتوآمد هستند. همین ویژگی باعث میشود مخاطب مدام از خودش بپرسد چه چیزی واقعی است و چه چیزی بخشی از یک اجرا.
شخصیت علی با بازی درخشان نوید محمدزاده یکی از مهمترین نقاط قوت سریال است. علی در ظاهر فردی شوخ، پرانرژی و سرزنده به نظر میرسد، اما هرچه روایت جلوتر میرود، لایههای پیچیدهتری از شخصیت او آشکار میشود. محمدزاده که پیشتر در آثاری مانند «ابد و یک روز» و «متری شیش و نیم» توانایی خود را در نقشهای دشوار نشان داده بود، اینجا یکی از کنترلشدهترین بازیهای کارنامهاش را ارائه میدهد. در کنار او، احمد مهرانفر در نقش مرتضی حضوری بسیار تاثیرگذار دارد. مرتضی برخلاف بسیاری از نقشهایی که مهرانفر در ذهن مخاطب با آنها شناخته میشود، شخصیتی چندلایه و پیچیده است. رابطه میان علی و مرتضی به تدریج به ستون اصلی روایت تبدیل میشود و بخش بزرگی از بار احساسی سریال روی دوش همین دو شخصیت قرار میگیرد.
یکی از مهمترین دستاوردهای نیما جاویدی در «آکتور»، خلق شخصیتهایی است که صرفا تیپ نیستند. هرکدام از آدمهای سریال گذشته، انگیزه و زخمهای خاص خود را دارند. حتی شخصیتهایی که در ابتدا فرعی به نظر میرسند، به مرور نقش مهمی در شکلگیری جهان داستان پیدا میکنند. این مسئله باعث میشود مخاطب احساس کند با انسانهای واقعی سروکار دارد، نه مهرههایی که فقط برای پیشبرد داستان وارد قاب شدهاند.
روایت سریال نیز ساختاری متفاوت از بسیاری از آثار نمایش خانگی دارد. هر ماموریت یا نقشی که علی و مرتضی میپذیرند، در ظاهر مستقل به نظر میرسد، اما به مرور قطعات مختلف پازل کنار هم قرار میگیرند و تصویری بزرگتر را شکل میدهند. این شیوه روایت باعث شده «آکتور» در هر قسمت بتواند مخاطب را غافلگیر کند، بدون آنکه به پیچشهای مصنوعی یا شوکهای لحظهای وابسته شود. از نظر کارگردانی، «آکتور» ادامه مسیر فیلمسازی است که پیشتر با آثاری مانند ملبورن و سرخپوست نشان داده بود به جزئیات روایی و شخصیتپردازی اهمیت زیادی میدهد. نیما جاویدی اینجا نیز با حوصله جهان سریال را میسازد و اجازه میدهد مخاطب به تدریج وارد زندگی شخصیتها شود. او به جای تکیه بر حادثههای پیدرپی، بیشتر روی موقعیتها و روابط انسانی سرمایهگذاری میکند.
فضاسازی سریال نیز نقش مهمی در موفقیت آن دارد. تهران در «آکتور» فقط یک لوکیشن نیست؛ شهری است که شخصیتها در آن گم میشوند، فرصت پیدا میکنند، شکست میخورند و دوباره شروع میکنند. خیابانها، سالنهای تئاتر، خانههای کوچک و فضاهای شهری همگی در خدمت روایت قرار گرفتهاند و به شکلگیری هویت بصری سریال کمک میکنند.
در کنار اینها، سریال موفق میشود لحظاتی از طنز را نیز وارد روایت کند. این طنز نه از جنس شوخیهای مستقیم، بلکه بیشتر حاصل موقعیتهای عجیب و تضاد میان نقشهایی است که شخصیتها بازی میکنند. همین موضوع باعث شده فضای اثر با وجود لایههای تلخ اجتماعی، بیش از حد سنگین و فرساینده نشود. واکنش مخاطبان و منتقدان نیز نشان داد «آکتور» یکی از موفقترین تولیدات نمایش خانگی سالهای اخیر بوده است. بسیاری از تحسینها متوجه فیلمنامه، بازیهای بازیگران و ایده خلاقانه سریال بود. موفقیت بینالمللی اثر و دریافت جوایز معتبر نیز نشان داد که جهان «آکتور» فراتر از مرزهای ایران نیز قابل درک و ارتباط است.
شاید مهمترین ویژگی «آکتور» این باشد که درباره بازیگری حرف میزند، اما در واقع درباره هویت است. درباره آدمهایی که برای زنده ماندن نقش بازی میکنند و کمکم خودشان هم نمیدانند مرز میان شخصیت واقعی و نقشی که اجرا میکنند کجاست. این ایده در طول سریال بارها به شکلهای مختلف تکرار میشود و به یکی از مهمترین لایههای معنایی اثر تبدیل میشود. در میان آثار نمایش خانگی سالهای اخیر، «آکتور» یکی از معدود سریالهایی است که توانسته هم مخاطب عام را سرگرم کند و هم برای مخاطب جدیتر، حرفی برای گفتن داشته باشد. اثری که روی مرز میان واقعیت و نمایش حرکت میکند و از همین مسیر به داستانی جذاب، انسانی و بهیادماندنی میرسد.
اگر از آثاری مانند «سرخپوست»، «ملبورن» و یا درامهای شخصیتمحور با روایتهای غیرمتعارف لذت میبرید، «آکتور» یکی از بهترین انتخابهای نمایش خانگی ایران در سالهای اخیر است؛ سریالی که ثابت میکند گاهی جذابترین نقشها، بیرون از صحنه اجرا میشوند.
عوامل سریال «آکتور»:
- کارگردان: نیما جاویدی
- نویسنده: نیما جاویدی
- بازیگران: نوید محمدزاده، احمد مهرانفر، هستی مهدویفر، هومن برقنورد، سها نیاستی، گلاره عباسی، هانیه توسلی، مهراوه شریفینیا، محمدرسول صفری