وقتی نام «خانه ارواح» را میشنویم، طبیعی است که انتظار یک فیلم ترسناک کلاسیک یا اثری مبتنی بر جامپاسکرها و اتفاقات ماورایی داشته باشیم. اما کیارش اسدیزاده از همان ابتدا مسیر متفاوتی را انتخاب میکند. «خانه ارواح» بیش از آنکه فیلمی برای ترساندن مخاطب باشد، اثری است که از مفهوم روح و گذشته برای ساختن یک کمدی فانتزی با رگههای تاریخی استفاده میکند. فیلم تلاش میکند میان چند جهان متفاوت پل بزند؛ کمدی، تاریخ، خیال و حتی نقد اجتماعی. همین جاهطلبی باعث شده «خانه ارواح» یکی از متفاوتترین آثار کارنامه اسدیزاده باشد.
داستان از نقطهای آغاز میشود که شاهرخ و مرتضی، دو مرد با گذشتهها و سرنوشتهای متفاوت، به شکلی اتفاقی وارد خانهای قدیمی و متروکه میشوند. خانهای که فقط یک ساختمان فراموششده نیست، بلکه به نوعی مخزن خاطرات چند نسل و چند مقطع مهم تاریخی محسوب میشود. حضور ارواح صاحبان پیشین خانه و برخورد این دو شخصیت با ساکنان نامرئی آن، زمینهساز مجموعهای از موقعیتهای کمیک و عجیب میشود. روایت از کودتای ۲۸ مرداد تا سالهای جنگ ایران و عراق امتداد پیدا میکند و تلاش میکند تاریخ را از زاویهای متفاوت بازخوانی کند.
یکی از ویژگیهای جالب «خانه ارواح» این است که ارواح در آن صرفا ابزار ترس نیستند. آنها بخشی از روایت هستند و گاهی حتی از شخصیتهای زنده شوخطبعتر و فعالتر عمل میکنند. همین نگاه باعث میشود فیلم به جای قرار گرفتن در قالب متعارف آثار وحشت، به سمت کمدی فانتزی حرکت کند. خانه در اینجا صرفا یک لوکیشن نیست؛ شخصیتی مستقل است که هر اتاق و هر دیوارش بخشی از گذشته را در خود نگه داشته است.
پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی در مرکز بسیاری از لحظات طنز فیلم قرار دارند. زوجی که پیشتر نیز توانایی خود را در خلق موقعیتهای کمیک ثابت کردهاند و اینجا نیز بخش مهمی از بار سرگرمکنندگی روایت را بر دوش میکشند. شوخیهای فیلم بیش از آنکه بر دیالوگهای گلدرشت استوار باشد، از برخورد شخصیتها با موقعیتهای غیرعادی شکل میگیرد؛ از مواجهه با ارواح گرفته تا تلاش برای فهمیدن رازهایی که در این خانه پنهان شدهاند. در کنار آنها، حضور بازیگرانی مانند نازنین بیاتی، ستاره پسیانی، سروش صحت، نادر فلاح، علیرضا استادی و رضا کیانیان به «خانه ارواح» تنوع قابل توجهی بخشیده است. هر یک از این بازیگران بخشی از جهان عجیب خانه را نمایندگی میکنند و باعث میشوند فیلم از نظر شخصیتپردازی رنگارنگتر به نظر برسد. بهویژه رضا کیانیان که حضورش به برخی لحظات فیلم وزن بیشتری میدهد و میان فضای فانتزی و جدی تعادل ایجاد میکند.
از منظر فضاسازی، «خانه ارواح» یکی از مهمترین برگهای برنده خود را در طراحی خانه مرکزی داستان پیدا میکند. معماری قدیمی، راهروهای تاریک، اتاقهای فراموششده و اشیایی که انگار از دورههای مختلف تاریخی به جا ماندهاند، همگی به خلق فضایی کمک میکنند که هم رازآلود است و هم بستر مناسبی برای کمدی فراهم میکند. مخاطب مدام احساس میکند هر در بسته میتواند راهی به گذشتهای ناشناخته باشد.
یکی از جاهطلبانهترین بخشهای فیلم، تلاش برای پیوند دادن مقاطع مختلف تاریخ معاصر ایران با داستانی سرگرمکننده است. «خانه ارواح» فقط درباره دو مرد و یک خانه متروکه نیست؛ درباره حافظه جمعی، خاطرات باقیمانده از نسلهای مختلف و تاثیری است که گذشته بر زندگی امروز میگذارد. فیلم سعی میکند این مفاهیم را بدون ورود به فضای خشک تاریخی و از مسیر طنز و خیال بیان کند. البته همین بلندپروازی گاهی به نقطه ضعف فیلم نیز تبدیل میشود. برخی منتقدان معتقد بودند تلفیق همزمان کمدی، وحشت، فانتزی و تاریخ باعث شده بعضی ایدهها فرصت کافی برای پرداخت پیدا نکنند. در بخشهایی از روایت نیز فیلم میان لحن طنز و لحن جدی در نوسان است. اما حتی در این لحظات هم مشخص است که سازندگان به دنبال تکرار فرمولهای آشنای کمدیهای گیشهای نبودهاند و تلاش کردهاند مسیر متفاوتی را تجربه کنند.
یکی دیگر از نکات قابل توجه درباره «خانه ارواح»، مسیر پر فراز و نشیب اکران آن است. فیلم که با نام اولیه «مجوز خروج» شناخته میشد، سالها در انتظار نمایش عمومی باقی ماند و سرانجام پس از حدود پنج سال تاخیر به اکران رسید. همین فاصله زمانی باعث شد اثر پیش از نمایش، نوعی کنجکاوی و انتظار در میان علاقهمندان سینما ایجاد کند.
در نهایت، «خانه ارواح» را میتوان تجربهای متفاوت در سینمای کمدی ایران
دانست؛ اثری که تلاش میکند از دل یک خانه متروکه، پلی میان گذشته و حال بسازد و مخاطب
را همزمان بخنداند و به فکر فرو ببرد. اگر از فیلمهایی لذت میبرید که میان خیال،
تاریخ و طنز حرکت میکنند و دوست دارید با جهانی غیرمعمول روبهرو شوید، «خانه ارواح» میتواند تجربهای سرگرمکننده و متفاوت باشد؛ فیلمی که نشان میدهد گاهی ارواح از
آدمهای زنده حرفهای بیشتری برای گفتن دارند.
فیلم «خانه ارواح» را بدون تهیه اشتراک، از روبیکا تماشا کنید.
عوامل فیلم «خانه ارواح»:
- کارگردان: کیارش اسدیزاده
- نویسنده: کامبیز بابایی، شاهرخ کافی
- بازیگران: پژمان جمشیدی، کاظم سیاحی، نازنین بیاتی، ستاره پسیانی، سروش صحت، نادر فلاح، علیرضا استادی، رضا کیانیان، معصومه قاسمیپور، مرتضی آقاحسینی
- تهیهکننده: امیرشهاب رضویان