در تاریخ سینمای ایران فیلمهای کمدی پرفروشی کم نبودهاند، اما هر چند سال یکبار اثری از راه میرسد که فراتر از یک موفقیت معمولی عمل میکند و به یک پدیده گیشه تبدیل میشود. «دینامیت» ساخته مسعود اطیابی دقیقا از همین دسته آثار است. فیلمی که پس از تاخیر طولانی در اکران، سرانجام روی پرده رفت و توانست رکوردهای فروش سینمای ایران را جابهجا کند و برای مدت قابل توجهی عنوان پرفروشترین فیلم تاریخ سینمای ایران را در اختیار بگیرد. «دینامیت» را نمیتوان صرفا از زاویه کیفیت هنری بررسی کرد. این فیلم بیش از هر چیز یک پدیده اجتماعی و تجاری است. اثری که توانست دقیقا سلیقه بخش بزرگی از مخاطبان سینمای ایران را تشخیص دهد و همان چیزی را ارائه کند که تماشاگر عام در آن مقطع به دنبالش بود؛ کمدی پرریتم، بازیگران محبوب، شوخیهای فراوان و موقعیتهایی که مدام به سوءتفاهمهای تازه منجر میشوند.
داستان فیلم حول یک آپارتمان و ساکنان آن شکل میگیرد. دو طلبه جوان در کنار چند شخصیت با سبک زندگی کاملا متفاوت قرار میگیرند و همین همزیستی اجباری، زمینه اصلی اتفاقات فیلم را میسازد. ایده مرکزی فیلم چیز پیچیدهای نیست، اما هوشمندانه انتخاب شده است. فیلمنامه از تضاد میان شخصیتها برای خلق موقعیتهای کمیک استفاده میکند و تقریبا تمام شوخیهای اصلی فیلم از همین اختلاف نگاهها و سبک زندگیها بیرون میآیند.
مسعود اطیابی پیش از «دینامیت» با آثاری مانند تگزاس نشان داده بود که نبض مخاطب عام را خوب میشناسد. او در این فیلم نیز سراغ همان فرمول آشنا میرود؛ ترکیبی از ستارههای محبوب، موقعیتهای کمیک سریع و روایتی که اجازه نمیدهد تماشاگر برای مدت طولانی از جریان داستان فاصله بگیرد. نتیجه، فیلمی است که شاید به دنبال نوآوریهای بزرگ نباشد، اما دقیقا میداند چگونه مخاطب خود را سرگرم کند.
یکی از مهمترین دلایل موفقیت «دینامیت» ترکیب بازیگران آن است. حضور همزمان پژمان جمشیدی، احمد مهرانفر و محسن کیایی به تنهایی برای جذب بخش بزرگی از مخاطبان کافی بود. هر سه بازیگر در سالهای اخیر به چهرههای ثابت کمدیهای پرفروش تبدیل شده بودند و «دینامیت» از محبوبیت آنها به بهترین شکل استفاده میکند. پژمان جمشیدی در این فیلم همان ویژگیهایی را ارائه میدهد که مخاطبان از او انتظار دارند؛ ترکیبی از سادگی، اعتمادبهنفس اغراقآمیز و گرفتار شدن در موقعیتهایی که مدام از کنترل خارج میشوند. او در سالهای اخیر به یکی از مهمترین ستارههای گیشه ایران تبدیل شده و «دینامیت» یکی از آثاری است که این جایگاه را تثبیت کرد. در مقابل، احمد مهرانفر با نوع متفاوتی از طنز وارد میدان میشود. او بیشتر روی واکنشها، نگاهها و بازی موقعیت تمرکز دارد و همین تفاوت باعث میشود زوج کمدی فیلم به خوبی کار کند. محسن کیایی نیز با انرژی همیشگی خود بخش مهمی از ریتم اثر را حفظ میکند و یکی از عوامل اصلی شکلگیری موقعیتهای خندهدار داستان است.فیلم از نظر ساختار روایی پیچیدگی خاصی ندارد. هدف اصلی آن سرگرم کردن مخاطب است و تقریبا همه عناصر در خدمت همین هدف قرار گرفتهاند. به همین دلیل نباید انتظار شخصیتپردازی عمیق یا روایت چندلایه را از «دینامیت» داشت. فیلم به خوبی میداند قرار است چه باشد و تا پایان نیز از همان مسیر خارج نمیشود.
یکی از نکات جالب درباره «دینامیت» این است که واکنشها به آن کاملا دوگانه بود. بخشی از منتقدان فیلم را نمونهای از کمدی تجاری دانستند که بیش از حد به شوخیهای موقعیت و فرمولهای امتحانپسداده وابسته است. در مقابل، بسیاری از مخاطبان دقیقا همین ویژگیها را نقطه قوت فیلم میدانستند. این شکاف میان نگاه منتقدان و تماشاگران، اتفاق تازهای در سینمای ایران نیست، اما «دینامیت» یکی از واضحترین نمونههای آن محسوب میشود.
از نظر جایگاه تاریخی نیز فیلم اهمیت ویژهای دارد. موفقیت تجاری آن فقط به فروش بالا محدود نشد. «دینامیت» نشان داد که پس از دوران دشوار همهگیری کرونا، همچنان امکان بازگشت مخاطبان به سالنهای سینما وجود دارد؛ البته به شرط آنکه فیلمی عرضه شود که بتواند تماشاگران گستردهای را جذب کند. رکوردشکنی فیلم در گیشه نیز نتیجه همین استقبال گسترده بود. فضاسازی فیلم کاملا در خدمت طنز قرار دارد. خبری از پیچیدگیهای بصری یا طراحیهای جاهطلبانه نیست. آپارتمان محل وقوع بخش بزرگی از داستان عملا به میدان اصلی درگیریها، سوءتفاهمها و شوخیهای فیلم تبدیل میشود. این انتخاب باعث شده اثر ریتم خود را حفظ کند و بدون پراکنده شدن در لوکیشنهای متعدد، روی روابط شخصیتها تمرکز داشته باشد.
«دینامیت» را میتوان یکی از مهمترین نمونههای کمدی تجاری دهه اخیر سینمای ایران دانست؛ فیلمی که شاید قرار نباشد نگاه شما به سینما را تغییر دهد، اما به خوبی نشان میدهد چگونه میتوان با شناخت دقیق مخاطب، اثری ساخت که میلیونها نفر را به سالنهای سینما بکشاند.
اگر از تماشای دیگر کمدیهای عامهپسند سالهای اخیر لذت بردهاید، «دینامیت» نیز احتمالا میتواند همان تجربه سرگرمکننده و پرانرژی را برایتان فراهم کند؛ اثری که بیش از هر چیز برای خنداندن ساخته شده است.
عوامل فیلم «دینامیت»:
- کارگردان: مسعود اطیابی
- نویسنده: حمزه صالحی، شیما محمدبیگی
- بازیگران: احمد مهرانفر، پژمان جمشیدی، نازنین بیاتی، محسن کیایی، زیبا کرمعلی، نادر سلیمانی، امید روحانی